Tarih 21 Aralık Pazar akşamı, o gece biz tarihi önemli bulan dört kişi ile zamanın için kaybolmuş ve belkide yaşadığı zamandan bi-haber evsizleri görmek amacıyla Ankara – Aşti’nin yolunu tutmuş bulunduk.. İnsanların tutanacak bir dal aradığı gece saatleri… Hani kafasına her şeyi dert etmiş, ruhsal çöküntüler yaşayarak, sahip olduklarımızın farkına varamayan biz aciz insanlar… ve başta basit bir araştırma olarak gördüğümüz evsizlerle konuşmak… Çok acıtasyon bir giriş yaptığımın farkındayım, çünkü “acı” kavramı bizim için bu kadar basitleşmiş bir durumda algılanıyor.. Neyse…

Öncelikle söyleyeyim Türkiye'de evsiz barksız insanlara ilişkin uygulamalar bu yazıda yer almıyor. Ancak İstanbul Valisi Güler’in "İşi ve evi olmayanların kente gelmesi dengeyi bozuyor. Çarpık kentleşmenin nedeni de bu” dediğini, araştırma sırasında hatırladım elbette. Gözümden kaçsada aklımdan kaçamadı yani…

Bu tip kemer tokası zatların ilişmesi için delik aramasına verilmiş bir cevap var aslında üstat Neyzen’den;

“Kime sordumsa seni dogru cevap vermediler;
Kimi alçak, kimi hirsiz, kimi deyyus! dediler...
Künyeni almak için, partiye ettim telefon:
Bizdeki kayda göre, simdi o mebus dediler!..”

İnternet'e girip arama motoruna ”evsizler” yazdığımda gelen sonuçların bir kısmını taradım.
Sosyal Hizmet’te gelenekselleşmiş uç piramidimizi uygulamak amaçlı bakalım bu dünyada evsizler neler yapıyormuş bir bakayım dedim. Bakmaz mı olaydım?
Dünya genelinde evsiz barksız insanlara ilişkin olarak;
• Tüm ülkelerde özellikle başkentlerde metro istasyonları, otobüs durakları, bankamatik kabinleri, sokakların korunaklı köşeleri, sundurmalı mekanlarda çoğu kez üstlerine sereceği eski püskü bir battaniye bile olmadan yaşam sürdüren insanların, evsizlerin sayısının her geçen gün arttığına,
• On bine yakın insanın sokakta yaşadığı Prag’da, belediye başkanının turistik kentin "doku"sunu bozdukları için onları geceleri kent merkezinden uzaklaştırmak amacıyla Vlata nehri üzerinde 250 kişi kapasiteli teknede bir dolar karşılığı ağırlayarak gecelemeleri için girişimler başlattığı, evsizlik sorununa tekneli ve ücretli bu çözümün ülkede tepki topladığına,
• Fransa’da Saint Martin kanalı boyunca çadır kuran ancak devletin vaatlerine inanarak eylemi bırakan, verilen sözler tutulmayınca tekrar eyleme geçen Donkişot çocuklarının çadırlarını polisler söküp atınca evsizler örgütü Don-Quichotte Dernek Başkanının "Bizim on dört bin lojmana ihtiyacımız var. Gösterilen 150 lojman” diye açıklama yaptığına,
• İsveç’te düzenlenen Evsizler Futbol Turnuvası’na katılacak olan Kamerun takımına, İsveç Göç Bürosu’nun ülkeye giriş izni vermediğine,
• Japonya'da beş binin üzerinde evsiz olduğu, 24 saat açık İnternet kafelerin "sığınak" olarak kullanıldığına,
• İtalya'daki bir tasarım ve mimari okulunun öğrencileri evsizler için Japon kağıt katlama tekniği Origami'den esinlenerek, makas ve yapıştırıcı kullanmadan montajı ve demontajı kolaylıkla yapılabilen, üç yaşında bir çocuğun ayakta durabileceği yükseklikte bir yetişkinin uzanıp yatabileceği ölçülerde, 12 avro maliyeti olan kartondan katlanır ev tasarladığı, evsizler için geçici çözüm olan bu ev kitini gönüllü kuruluşların dağıttığına,
• Roma'daki bir Katolik Barış Kuruluşu evsizlerin ve yoksulların hayatını kolaylaştırmak için kuşe kağıdına bastırıp, dağıttığı “Gariplere Şehir Rehberi” havasındaki 176 sayfalık Michelin Rehberi’nde haritalar, sokak krokileri, yatılacak ve karın doyurulacak yerler, bedava sandviç ve çorba dağıtan gezici yardım kazanlarının bulunduğu noktalar, kilise adreslerinin yer aldığına,
• Roma’daki yedi bin evsizin iki bininin sokaklarda, üç bininin tarihi Forum ve Kolezyum binalarının diplerinde, diğerlerinin ise metruk binalarda yaşadığına,
• ABD sokaklarındaki evsizlerin dörtte birini eski muharip ve gazilerin oluşturduğuna,
• ABD’deki “Ulusal Evsizliğe Son İttifakı” adlı kuruluşun yayımladığı raporda; evsizlik sorununu orta ve ileri yaştaki eski askerlerin yanı sıra Irak ve Afganistan’dan gelen genç eski muharip ve gazileri de etkilediğini, barınak, gıda ve tedavi yardımı veya iş bulmak için yardım programlarına kaydolduklarına,
• Evsizler sorununa dikkat çekmek, hükümete evsizler için daha fazla sosyal konut inşa edilmesi için Noel arifesini sokakta bir araç parkında kartonların üzerine koyduğu uyku tulumunda geçirmeye kalkışan İngiliz, Muhafazakar Partili milletvekili Grant Shapps’a, polis tarafından park özel mülk olduğu için oradan uzaklaşması gerektiğinin söylendiğine,
• İngiltere’de 130,000 kişinin sokaklarda yaşadığı, hükümetin bu konuda koyduğu hedefleri yakalayamadığına,
• İngiliz şarkıcı Robbie Williams’ın, Los Angeles'ta evsizler yararına bir konser vereceği için mutlu olduğunu açıkladığına,
• Evsizleri topluma kazandırmak amacıyla Danimarka’da düzenlenen "Dünya Evsizler Futbol Kupası"nı İskoçya’nın kazandığı, evsiz oyunculardan on beşinin Danimarka’da kalmak için kaybolduğuna,
• ABD`deki "National Alliance to End Homelessness” adlı dernek tarafından yapılan araştırmada; evsizlerin yüzde 56`sının yurtlarda gecelediği, diğerlerinin sokakta yattığının saptandığına,
• Almanya’nın Halberstadt kentinde evsizlerin kaldığı barınaklarda çıkan yangında on kişinin yanarak can verdiğine,
• New York’ta bir kilisenin önünde uzanan evsizin ateşe verilerek yakıldığı, durumu ağır olan evsizin kimliğinin belirlenemediğine,
• New York’taki sığınma evlerinde barınan 36 bin evsizin barındığı, onların haricindeki evsizlerin saptanması için iki bin gönüllünün katkısıyla şehir dip-köşe taranarak sayım yapıldığına,
• Paris’te bir sivil toplum kuruluşu Seine nehri kıyısına yüz kırmızı çadır kurduğu ve bir akşamlığına evsiz olmanın ne demek olduğunu görmek isteyenlere çağrı yaptığına,
• New York`da evsiz bir adam, kilidini kırarak içeri girdiği kilisenin telefonunu erotik hatları aramak için kullanırken yakalandığından mülke izinsiz girmekten yargılanacağına,
• Hollywood yıldızı Colin Farrel, Kanadalı bir evsiz için iki bin yüz dolarlık giysi aldığı, yıllık kirası 10 bin dolar olan lüks bir eve yerleştirdiğine,
• Üniversite bahçesinde uyuyan iki evsizi ellerindeki beysbol sopalarıyla öldüren iki öğrencinin güvenlik kameraları sayesinde yakalandıklarını, karakolda pişman olduklarını söylediğine,
• İngiltere’de evsizler için telefonla yardim hattı oluşturulduğu, sığınma evlerinin sayısının artırıldığı, ancak hükümetin insanların neden evsiz kaldığı ile ilgilenmediğini, arkadaşlarına sığınıp gruplar halinde yemek yiyen ve uyuyan yaklaşık 400 bin "gizli evsiz" bulunduğu, evsizlerin yüzde 90'ının beyaz İngiliz ve İrlandalı erkekler olduğu, evsiz her dört kişiden birinin 18-25 yaş arasında, yüzde 6'sının 60 yaş üzerinde olduğu, bütün sosyal kurumlarda evsizlere öncelik verildiğine,
• İngiltere’de İşçi Partisi’nin yayımladığı evsizlik sorunun ilişkin "Yalnızca bir çatı değil" başlıklı raporda;
• Evsizlere ve evsiz kalma riski altındakilere yapılan yardımı artırmak,
• Evsizlik sorunu ile başa çıkacak güçlü stratejiler oluşturmak,
• Evsizlikle mücadele için getirilecek önerilere açık olmak,
• Pansiyonlarda yaşayan evsizlerin sayısını azaltmak,
• Sokaklardaki evsizlerin sayısını azaltmak,
• Bütün evsizlere ev sağlamak, önerilerinin yer aldığına,
• İngiltere’de evsizlere yardım amaçlı 700 kuruluş olduğu, Shelter (Sığınak), Crisis, Salvation Army (Kurtuluş Ordusu) gibi yardım kuruluşlarında Noel zamanı gönüllülerin danışma, sağlık, hijyen, beslenme gibi hizmetler verdiğine,
• İngiltere’deki Shelter'ın yalnızca Londra'da merkezi sığınak, kadın sığınağı, sessiz sığınak, içkiciler sığınağı ve gündüz sığınağı olmak üzere beş merkezi olduğuna,
• Ailelerini terk edip, sokağın kötü koşullarıyla karşılaşan evsizlerin aileleri ile iletişim kurmakta zorlandığına,
• İngiltere’de PETA (Hayvanlara İnsanca Davrananlar Derneği) adlı kuruluşun; hayvan hakları hareketlerinin yaygınlaşmasından sonra insanların kürklerini derneklerine bağışladığını, ellerinde biriken kürkleri, ‘yalnızca evsizlerin kürk giyme özrüne sahip olduğundan hareketle onlara dağıtmayı planladıklarına,

Ha birde komple teorisi var, ortaya atılan onu da vermeden geçmemek lazım;
Tarama sırasında “Evsizler dünyayı ele geçirirse ne olurdu?” sorusuna yanıt arayan “When homeless take over the world” adlı siteden alıntılanan bir komplo teorisi beni çok güldürdü.
Teoriye göre: “Biyolojik bir savaşın veya yolunu şaşırmış bilim öğrencilerinin bir salgın hastalığı dünyaya yayması an meselesi. Bunun ardından çok kan akacak, ölümler gerçekleşecek ve yıkım durdurulamayacak. Bu salgına rağmen yaşamını sadece mukavva insanlar (cardboard people) sürdürebilecek. Yıllarca acı çekerek onlar bağışıklık kazandılar. Ve artık onlar dünyaya hükmedecek ve karton, altınımız olacak.”

Yolcu indirme katına iniyoruz, ve gerçeğin kareleri bir fotoğraf çıkan flaş sesleri kadar net hale geliyor.. Yanımızda güvenlik görevlisi, uyuyan evsizleri teker teker kaldırmaya başlıyor ve herkeste bir tedirginlik var o an.. Yahu bu iş böyle mi olmalı diye.. Neyse afallama dönencesine girmenin ardından başlıyoruz konuşmaya…



Murat Aydınoğlu çıkıyor karşımıza,
Yaşı 34, şubat ayında beyin ameliyatı geçirmiş. Kayserili ve epilepsi hastası. Annesini 2 yaşında kaybetmiş ve babası sahip çıkmamış. Askere gidene kadar babaannesi büyütmüş. Hastalığı yüzünden iş bulamamış ve parası olmadığı için ilaçlarını alamamış. 2-3 günde bir baygınlık geçiriyor. 4-5 yıl Kayseri’deki terminalde son 8 aydır Aştide kalıyor.


Hayati Araç,
Yaşı 32, 2004 yılında Numune hastanesinde annesini kaybetmiş ve o zamandan beri iş arıyor.Antalya’ya portakal toplamak için gitmiş ama yine iş bulamamış.İizmit barınma evinde bir süre kalmış ama daha sonra ayrılmış. Bolu’da Yıldırım Beyazıt Camiisi’nde yaşıyor genelde. Sosyal hizmetlere artık başvuru yapmıyor çünkü kaldığı barınma evinin ona kötü davrandığını söylüyor.(insanca yaşamak)

Kemal Yüksel, 1951 Maraş doğumlu.
1.5 yıldır sürekli Aştide yaşıyor. Akli dengesini tamamen kaybetmiş.
Neden dışarda yaşadığını hatırlamıyor. Polislerin söyledikleri hafızasını kaybetmiş olduğu yönünde…


Mahmut Görgün
Yaş 51, son 6 aydır sürekli Aşti’de yaşıyor.4,5 senedir evsiz.
Daha önce hiç çalışmamış.20 yaşından beri bunama hastalığı olduğunu söyledi.1 ay İstanbul’da yaklaşık 4 sene Konya’da ve sonrada Ankarada kalmış. İstanbul’da abisi varmış. Konya huzurevi için başvuru yapmış ama kabul edilmemiş. Gözlemlerime ve polisin dediklerine göre daha önceki barınma evinden kaçmış.

Ertuğrul Subatan
yaşı 34 Sivaslı, bir kaç gündür Aştide kalıyor. Maddi imkansızlıklardan dolayı evsiz kalmış durumda. Birikmiş kira ve kredi kartı borçları var. Sincan’da yaşan ailesi var ama yanlarına gidemiyor.şuanda inşaatlarda demirci olarak çalışıyor ama kazandığı para yetmiyor.1 yıl önce 12 yaşında feyzanur isimli bir kızı olduğunu öğrendi.resmi olarak bekar durumda.aile kavgası ve maddiyat nedeniyle dışarda yaşamakta ama bir kaçgün gençlik merkezxinde kalmış.şuan için tek istediği 15 günlük kalabileceği bir yer.

Bu konuştuğumuz insanlar, inanın orda yaşayanların sadece devede kulak kısmı, güvenlik görevlilerinden aldığımız bilgiye göre yaklaşık 40 -50 burada yaşıyormuş. Sosyal hizmetlerden yeteri kadar destek alamadıkları için zor durumda kaldıklarını söylediler. Genellikle de normalde başka şehirde yaşayanları firmalarla anlaşıp memleketlerine göndermeye çalışıyorlarmış. Tabi doğal olarak kış mevsiminde evsiz sayısı daha da çok artıyor aştide..

Ha birde asap bozukluğu yaşamadan, biz tam bu konuşmaları yaparken yukarıdaki reklam afişlerinde Kızılay’ın bir afişine rastladık, daha sonra Deniz Feneri olayları geldi aklımıza. Ağlanacak halimize güldük beklide, ama boşuna dememişler hayat düşünenler için komedi yaşayanlar için trajedidir diye…

İnsanların kaderini ellerin alıp, kederlerine koyan sivrisinek vızırtısı sistemin, alıcısı bozuk antenlerine ithafen..

Daha fazla uzatamayağım,
Saygılar…